4mom Soruyor-Bebeklerde Beslenme Miktarı ve Beslenme Şekli Nasıl Olmalıdır ?

Anneler bebeklerinin doğma sevincini yaşarken acaba bebeğim doyuyor mu?, bebeğim neden ağlıyor, uyumuyor yoksa sütüm yetmiyor mu? bebeğimi nasıl besleyeceğim? endişesi başlar. Aslında doğru olanda budur çünkü bir bebek doğduğunda en önemli şey karnını doyurabilmektir. Ama endişelenecek bir şey yok bu doğal bir süreç, bebeğiniz size ne kadar sıklıkla ve ne kadar emerek doyduğunu gösterecektir.

Her annenin sütü bebeğine özgüdür. Anne sütüne doğumdan sonra ilk bir saat içinde başlanmalıdır. Bazı anneler sütün az olduğundan endişe duyarlar. Fakat ilk 2-3 gün süt az olabilir, bebek emdikçe süt gelir, emme ile süt salınımı artar. Bebek sık sık emzirilmelidir. Bebeğin tıbbi tedavi gerektiren ağır bir hastalığı varsa anne sütü sağılıp verilmelidir. Bebeğin huzursuzluğunun, anne sütünden kaynaklandığı düşüncesi süt oluşumunu ve emzirmeyi engeller buna dikkat edilmelidir.

Emziren anne bebeğine sütünün yetmediğini şu şekilde anlayabilir:

• Bebek 20 günlük olduğunda 500 gram civarında ağırlık kazanmış ise süt yeterlidir.
• Sonraki aylarda her tartılışta bebeğin ağırlığı büyüme eğrisine işaretlenir. İki tartımda noktalar birleştirildiğinde çizgi aşağı doğru iniyorsa bebek iyi beslenmiyor, süt yeterli değil demektir.
• Eğer bebeğiniz:
➢ 0-6 aylık dönemde ayda 600-1000 gr arasında
➢ 6-12 aylık dönemde ise ayda 400-600 gr alıyorsa yeterli ve dengeli beslendiğinin bir göstergesidir.
İlk 4-5 ayda bebeklerin ortalama süt alım miktarı 750-800 ml/gün’dür. Daha sonraki aylarda bu miktar giderek azalır. Bebeğin belirli bir mide alım kapasitesi vardır, bu doğrultuda ayına göre günlük alacağı total besin miktarı ve bebeğin mide hacmini geçmeyecek şekilde öğün sayısı belirlenir. Bebeklerin 150-175 ml/kg/gün veya 1.5 ml/kkal/gün’den alacağı toplam sıvı miktarı hesaplanır ve toplam sıvı miktarı bebeğin ayına göre mide kapasitesine bölünerek bir günde alacağı öğün sayısı yani kaç kez besleneceği bulunur. Bebekler sık aralıklarla beslenilmelidir.

Bebeğin altı aya kadar su dahi içmeden, sadece anne sütüyle beslenmesi yeterli. Ancak bebeğiniz yeterli kilo almıyor ve sık acıkıyor ya da annenin sütü yoksa, ya da sağlık problemleri nedeniyle anne bebeğine süt veremiyorsa o zaman mecburen doktorunuz veya beslenme uzmanınızın önerisi ile hazır formulalar kullanılacak ama unutulmamalıdır ki bebekler için anne sütü kadar mükemmel bir besin yok. Anne sütünün ne kadar olağanüstü bir besin kaynağı olduğu tartışılmaz. O yüzden hazır formulalar anne sütüne sadece bir alternatif. Anne sütü yoksa bebekler ayına, büyüme ve gelişme durumuna uygun hazır formulalar ile beslenilmeli. Hazır formulalar uygun miktarda ve uygun şekilde hazırlanmalıdır. Bebek daha iyi beslensin diye bu mamaların süt ile veya önerilenden fazla toz mama ile veya fazla miktar su ile hazırlanması bebeklerde başta obezite veya kötü beslenme (malnütrisyon) gibi sağlık problemlerine yol açabilir. Hazır formulalar ile beslenmeye geçildiğinde bebeklere su da başlanılmalı, bebeklere her hazır formula ile beslenmelerinin ardından bir miktar su verilmeli.

Altıncı aydan itibaren sadece anne sütü besinsel gereksinimini tek başına karşılayamamaktadır. Altıncı aydan sonra büyüyen bebeğin gereken protein, enerji ve besin öğelerini karşılayacak oranda diğer tamamlayıcı besinlere (elma suyu, ev yapımı yoğurt gibi) başlanır ancak tamamlayıcı besinler ile anne sütüne de 1-2 yıl veya daha uzun süre devam edilir. Tamamlayıcı besinlerin anne sütünü tamamladığı ama asla yerini almayacağı unutulmamalıdır. Tamamlayıcı besin başlanınca emmenin azalması doğaldır. Bu nedenle aşırı miktarda tamamlayıcı besin vermesinden kaçınarak anne sütü alımını kısıtlamamak gereklidir. Tamamlayıcı besinler çok erken veya çok fazla başlanırsa anne sütünün yerini alabilir. Yine erken verilen hatalı besinlere karşı çocukta yutma güçlüğü gelişebilir ve ileriye dönük besini red, besin almama sorunları yaşanabilir. Uygun tamamlayıcı beslenme optimal büyüme gelişme için gereklidir.

​Altıncı aydan itibaren küçük miktarda başlanan tamamlayıcı besinler yaşla beraber artırılır. Miktar bebeğin toleransına, bireysel gereksinimine, aldığı anne sütü miktarına veya mama ile besleniyorsa aldığı mama miktarına göre ve tamamlayıcı besinlerin içeriğine bağlı olarak belirlenir. Bebek doygunluk hissedene kadar beslenmelidir. Dünya Sağlık Örgütü 6-8 ay arasında anne sütü ile beslenen bebeklerin günde 2-3 kez, 9-24 ay arasında 3-4 kez tamamlayıcı besin almasını önermektedir. Eğer tamamlayıcı besinin öğüne düşen miktarı çok az veya anne sütü tümüyle kesilmişse daha sık tamamlayıcı besin gereklidir.

Bebeğin beslenmesinde adım adım ilerlenmelidir.

1.adım: Altı aya kadar bebek sadece anne sütü ile beslenir, su veya başka bir besin verilmez.

2.adım: Eğer anne sütü yoksa bebekler ayına, büyüme ve gelişme durumuna uygun hazır formulalar ile beslenilmeli. Hazır formulalar uygun miktarda ve uygun şekilde hazırlanmalıdır.

3.adım: Altıncı aydan sonra tamamlayıcı besinler (taze sıkılmış meyve suyu, yoğurt, sebzeler, meyveler, et, tahıllar, gibi) anne sütüyle beslenen bebeklerde günde 3 kez, anne sütü almayan bebeklerde günde 5 kez verilebilir.

4.adım: Her gün tek bir tamamlayıcı besine başlanarak azar azar (1 çay kaşığı veya 1 tatlı kaşığı) ve giderek artırılarak verilir. Daha sonra her 3-7 günde bir, yeni bir besine geçilir. Sıklıkla görülen bebeğin besini reddettiği durumda yeni baştan denenmeli, tümüyle kesilmemelidir. Normalde bebeğin iyi olarak tolere edebilmesi için herhangi bir besinin 8-10 kez denenmesi gerekir. Bebeğin yeme alışkanlığına göre besinlerin içeriği hızla değiştirilmelidir. Beslenme sakin ve duygusal olarak dingin bir durumda yapılmalı, göz teması, dokunma, gülümseme ve konuşma olmalıdır. Eğer besini reddederse gün içinde farklı çeşitte besinler sunulmalı, bebeğin beslenmesi renkli olmalı, farklı tatlar denenmeli ve zorlayıcı olmayan bir yolla beslenmeye alıştırılmalıdır.

5.adım: Tamamlayıcı besinler sıvı olmamalı, ilk başta karışım lapa, püre şeklinde olabilir ama en yakın zamanda püreden vazgeçilmeli sonra aile yemeği yiyene kadar kıvamı yavaş yavaş artırılmalıdır.

6.adım: Çocuğun açlık ve tokluk durumu, iştahı, beslenme şekli ve öğün araları göz önüne alınarak kaşıkla, parmakla veya kendi kendine beslenmesi sağlanmalıdır.

7.adım: Günlük sebze-meyve tüketimi artırılmalıdır.

8.adım: Hazır formulalara ya da tamamlayıcı besinlere başlanmasından itibaren su da bebeğe verilmeye başlanmalıdır. Su yemeklerden sonra verilmelidir.

9.adım: Yaşamın ilk bir yılına kadar tuz, şeker, bal, inek sütü kullanılmamalıdır.

10.adım: Sağlıklı beslenmenin temel prensibi olan az az sık sık beslenme yani günde 3 ana öğün, 3 ara öğün (6-8 öğün olabilir) düzenine bebeklikten itibaren başlanmalı ve bu alışkanlık bebeklikten kazandırılmalıdır.

Anneler dikkat

Bebeğe gereğinden fazla beslemek ve gıda vermek için zorlamayın. Bebek açlık ve tokluğunu kendisi ayarlayacaktır. Alacağı besin miktarını bebeğiniz belirleyecektir, önemli olan az az sık sık beslenme alışkanlığının kazandırılmasıdır. Bebekler, hasta oldukları dönemde (enfeksiyon durumu, diş çıkarma gibi) iştahsız olabilirler, bu dönemde anneler beslenmeleri konusunda ısrarcı olmamalı, bu durumun geçici olduğu unutulmamalıdır. Israrcılık ilerleyen dönemde bebekte beslenme bozukluğuna, dengesizliğine yol açabilir. Bebeğin yediği miktarları, beslenmesini, büyüme ve gelişimini diğer bebeklerle ASLA kıyaslamayınız. Beslenme kişiye özgüdür. Çocuğunuzun büyüme ve gelişmesini izleyiniz. Çocuk beslenmesinde yapılacak değişiklikler için bu gelişimi izlemek çok önemlidir. Kalite ve miktarca uygun sağlıklı beslenme her ailenin beslenme alışkanlıkları göz önünde bulundurularak verilmelidir. Asla unutmayın, bebeklerin beslenmesinde adım adım ilerlenmelidir, ayına uygun beslenme miktarı, sıklığı ve çeşitliliği çok önemlidir.

Referanslar
1. Köksal G. 0-1 Yaş Çocuk Beslenmesi Ek Besinler ve Önemi.
2. Köksal G. Anne Sütü ve Emzirme. Çocuk Hastalıklarında Beslenme Tedavisi, 2000; 59-62.
3. http://www.who.int/nutrition/topics/exclusive_breastfeeding/en/index.html
4. http://www.who.int/nutrition/topics/complementary_feeding/en/index.html
5. http://www.who.int/nutrition/topics/global_strategy/en/index.html

Sevgiler,

Yrd Doc Dr Sema GÜBÜR

Beslenme ve Diyet Uzmanı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir